Functies van het onderwijs

Het onderwijs kent een aantal functies die tot drie hoofdfuncties zijn terug te leiden: kwalificatie, selectie en allocatie, en socialisatie. De samenleving verwacht van de scholen dat zij al deze functies uitvoeren.

De kwalificatiefunctie

Bij de kwalificatiefunctie gaat het om de vraag of het onderwijs de leerlingen en studenten uitrust met kennis, vaardigheden en houdingen die relevant zijn voor de arbeidsmarkt en waarmee een schoolverlater zich in de samenleving kan handhaven en ontwikkelen.

Kwalificaties omvatten een breed spectrum van kennis, vaardigheden en houdingen. Ze zijn van belang om niet alleen op de korte termijn (startbekwaamheid) te functioneren, maar ook op de lange termijn. In het kader van dit onderzoek hebben we het alleen over een startkwalificatie. Volgens de overheid is een startkwalificatie het minimale onderwijsniveau dat nodig is om kans te maken op duurzaam werk. Een startkwalificatie is een havo of vwo-diploma of een mbo-diploma vanaf niveau 2. Een vmbo-diploma wordt dus niet gezien als een startkwalificatie.

Selectie- en allocatiefunctie

Onderwijs bereidt mensen voor op verschillende posities in de samenleving. De school functioneert als een ‘sorteermachine’ die verschillende categorieën leerlingen toewijst aan posities in de samenleving. Deze verschillen hebben betrekking op zowel het niveau van het onderwijs als de richting (beroeps- of algemeen vormend onderwijs). Selectie is een essentieel kenmerk van onderwijs: op verschillende momenten in de schoolloopbaan worden leerlingen geselecteerd voor een volgende fase in het onderwijs. Selectie en kwalificatie zijn nauw verbonden thema’s: selectie vindt vaak plaats op basis van aangeboden kwalificaties, terwijl andersom binnen het onderwijs kwalificatiemechanismen inspelen op de te verwachten selectieprocessen.

De allocatiefunctie gaat over de toedeling van individuen naar posities binnen één generatie. Het onderwijs wordt gezien als het belangrijkste middel om te bereiken dat mensen maatschappelijke posities kunnen verwerven zonder dat naar hun sociale herkomst wordt gekeken. Posities worden verdeeld op basis van kwalificaties en verdiensten. Door voortdurende specialisering is het belang van diploma’s toe-genomen.

Socialisatiefunctie

Onderwijs zorgt ervoor dat naast kennis en vaardigheden ook algemeen geldende normen en waarden worden overgedragen die mensen voor het functioneren in de samenleving nodig hebben. Deze gemeenschappelijke basis is een belangrijke voorwaarde voor maatschappelijke integratie en sociale cohesie, waardoor de continuïteit en de stabiliteit van de samenleving worden bevorderd. In onze democratische en multi-etnische samenleving zijn traditionele waarden niet meer vanzelfsprekend en komen groepen met verschillende waarden en normen samen. “De roep om gemeenschappelijke waarden, bezorgdheid over onverdraagzaamheid en afnemende maatschappelijke solidariteit en pleidooien voor een nieuw beschavingsoffensief hebben geleid tot nieuwe aandacht voor de socialiserende taak van de school,”1 De socialisatiefunctie van de school dient niet beperkt te blijven tot ‘aanpassing van leerlingen aan de bestaande orde’. Ook het kritisch leren participeren in de samenleving behoort tot het socialisatieproces van jongeren. Zo kunnen zij zorg dragen voor de vitaliteit van de samenleving.2

Volwaardig burgerschap veronderstelt op individueel niveau de ontwikkeling van morele autonomie en kritisch besef van waarden en normen, een democratische houding, waardering van pluriformiteit, en sociale competenties. De bijdrage van onderwijs aan de socialisatiefunctie ligt dus in zowel de bijdrage die wordt geleverd aan maatschappelijke integratie en het bewerkstelligen van sociale cohesie als de bijdrage aan de persoonsvorming’

Uit ‘onderwijs met perspectief’ deskresearch en aanbevelingen vanuit het onderwijsveld. Ben Vermolen, Radar Advies, 2008.

Advertenties
Een reactie plaatsen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: